Het schoolbestuur van Symbio Hengelo heeft Tellers & Benoemers gevraagd een langetermijnprognose op te stellen voor het aantal leerlingen op de zeventien basisscholen binnen de onderwijsorganisatie. Het doel van dit onderzoek is om inzicht te krijgen in de verwachte demografische ontwikkelingen en de gevolgen hiervan voor het aanbod van basisonderwijs in Hengelo.
Centraal in het onderzoek staat de natuurlijke fluctuatie in kinderaantallen, met name in nieuwbouwwijken waar jonge gezinnen zich vestigen. Deze fluctuaties verlopen doorgaans in cycli van dertig tot veertig jaar, wat leidt tot pieken en dalen in leerlingenaantallen. De impact hiervan op de benodigde schoolcapaciteit is een belangrijk aandachtspunt binnen deze analyse. Het onderzoek richt zich uitsluitend op natuurlijke, demografische ontwikkelingen over een langere periode.
Werkwijze
Om een gedegen prognose op te stellen, zijn we begonnen met een brede analyse van demografische ontwikkelingen in Nederland. Na deze landelijke analyse is ingezoomd op Hengelo. Er is gekeken hoe de demografie zich per buurt ontwikkelt, met een focus op kinderen van 4 tot 12 jaar in de periode 1997–2025. Op basis van deze gegevens zijn trends en cycli in kaart gebracht en doorgetrokken naar de toekomst, wat leidt tot een prognose van het verwachte aantal inwoners per buurt. Deze prognoses zijn doorgerekend voor drie scenario’s namelijk: realistisch, optimistisch en pessimistisch.
Resultaten
Demografische analyse lange termijn
Als we kijken naar de lange termijn op landelijk niveau dan zien we dat in de periode 1999-2004 het percentagejongeren van 0-20 jaar nog iets oploopt en daarna daalt het percentage lineair met ongeveer 0,16% per jaar. Dit is een direct resultaat van de ontgroening en de vergrijzing waar Nederland in toenemende mate mee te kampen heeft.
Na onderzoek kunnen we stellen dat het merendeel van de beoordeelde buurten in Hengelo (namelijk 25 van 35 buurten) deze landelijke tendens volgt als het gaat om de ontwikkeling van het aantal kinderen op de langere termijn.
Verzorgingsgebieden Basisscholen Hengelo
In deze heatmap zijn de verzorgingsgebieden van de basisscholen opgenomen. Hierin wordt globaal inzichtelijk gemaakt uit welke gebieden de meeste leerlingen van een bepaalde school afkomstig zijn.
Demografische prognose Hengelo
Voor het opstellen van de demografische prognose van Hengelo is gebruikgemaakt van het MARK DEMOD-model. Dit model stelt ons in staat om op basis van historische data een betrouwbare inschatting te maken van de toekomstige bevolkingsontwikkeling binnen de gemeente. Dit is van belang voor het in kaart brengen van het toekomstige leerlingenaantal en de impact op het basisonderwijs in Hengelo. Naast de prognose van het totaal aantal inwoners hebben we ook specifiek gekeken naar de verwachte ontwikkeling van de leeftijdsgroep 4 tot 12 jaar.
Hierna hebben we de analyse verder verdiept op buurtniveau. Aangezien de verzorgingsgebieden van de basisscholen bekend zijn, is het belangrijk te onderzoeken hoe de afzonderlijke buurten zich in de toekomst zullen ontwikkelen. Dit vormt de basis voor de prognoses van het toekomstige leerlingenaantal per school. Voor deze analyse zijn drie scenario’s doorgerekend: een realistisch, een optimistisch en een pessimistisch scenario. Het is daarbij belangrijk te onderkennen dat niet elk kind binnen de gemeentegrenzen automatisch naar een Symbio-school zal gaan. Om hierop in te spelen, is naast de algemene bevolkingsprognose van 4-12 jaar ook een specifieke prognose opgesteld voor het verwachte aantal kinderen dat daadwerkelijk naar een Symbio-school zal gaan.
Aantal geboortes
Naast het aantal kinderen van 4 tot 12 jaar is ook het aantal toekomstige geboortes erg belangrijk om de levensvatbaarheid van de Hengelose basisscholen inzichtelijk te krijgen. Dit hebben we dan ook onderzocht op zowel gemeentelijk- als buurtniveau.
Plancapaciteit
De eerdere leerling prognoses geven een volledig beeld van de autonome ontwikkeling van het leerlingenaantal in Hengelo. Als aanvullende stap nemen we ook de nieuwbouw plancapaciteit mee: de woningen die de komende jaren worden opgeleverd en daarmee nieuwe huishoudens aan de stad kunnen toevoegen. Dit onderzoek leidt uiteindelijk tot een overzicht waarin voor elke Symbio-school en voor elke 5 jaar tot 2065 staat hoeveel leerlingen kunnen worden verwacht als gevolg van de toekomstige woningbouw. Hiermee wordt de planvoorraad op een demografisch verantwoorde manier in verband gebracht met de te verwachten leerlingstromen.
De analyse laat zien dat de plancapaciteit voor een duidelijke, maar tijdelijke toename van de leerlinginstroom zorgt bij een select aantal Symbio-scholen. De effecten zijn sterk afhankelijk van de ligging van scholen ten opzichte van nieuwbouwlocaties en van bestaande herkomstpatronen. Door deze effecten naast de autonome prognoses te plaatsen ontstaat een realistisch beeld van de toekomstige capaciteit en de mogelijke drukpunten in het Symbio-schoolaanbod.
Conclusie
De ontwikkeling van het aantal kinderen op de langere termijn in Hengelo is grotendeels in lijn met het landelijke patroon van ontgroening en vergrijzing. Volgens het realistische scenario van de bevolkingsprognose zal het aantal inwoners van Hengelo in de komende decennia licht toenemen, met een piek rond het jaar 2039. Daarna volgt een geleidelijke daling, resulterend in een verwachte populatie van circa 81.300 inwoners in 2065. Binnen de leeftijdsgroep 4 tot 12 jaar is echter een ander patroon zichtbaar: tot 2031 wordt een lichte daling verwacht, gevolgd door een tijdelijke stijging tot 2042. Na deze piek zal het aantal kinderen sterk afnemen. Waar Hengelo in 2025 nog 6.733 kinderen in deze leeftijdscategorie telt, wordt verwacht dat dit aantal in 2065 is gedaald tot 5.755 (realistisch scenario).
Op buurtniveau zijn aanzienlijke verschillen zichtbaar. In 36 buurten neemt het aantal kinderen af, terwijl in 22 buurten juist sprake is van groei. Deze demografische verschuivingen hebben directe implicaties voor de basisscholen in Hengelo. In totaal zullen 10 basisscholen te maken krijgen met een daling in het aantal leerlingen, terwijl 7 scholen juist een stijgende lijn laten zien. Voor Symbio betekent dit een verwachte totale leerlingendaling van 505 leerlingen over de komende 40 jaar (realistisch scenario).
De plancapaciteit zorg voor een duidelijke, maar tijdelijke toename van de leerlinginstroom bij een select aantal Symbio-scholen. De effecten zijn sterk afhankelijk van de ligging van scholen ten opzichte van nieuwbouwlocaties en van bestaande herkomstpatronen. Opvallend is dat enkele scholen zich positief ontwikkelen ondanks de algemene krimp. Voor veel basisscholen geldt dat de plancapaciteit cruciaal is om het leerlingenaantal op peil te houden.
Wilt u meer informatie over dit project?